PORTRET POKOLENIA transformacji - REDEFINICJE
PORTRET POKOLENIA transformacji

+ Pobierz raport


Ośrodek analityczny THINKTANK oraz magazyn „MALEMEN” przeprowadzili wspólnie projekt RE-DEFINICJE – próbę scharakteryzowania współczesnego pokolenia klasy średniej poprzez opisanie siedmiu kluczowych dla każdej generacji pojęć: rynek, przedsiębiorczość, sukces, patriotyzm, wiara, szczęście, styl życia. Projekt ten ujawnił, że istnieje Pokolenie Wielkiej Zmiany – generacja ludzi, których łączy doświadczenie przełomu oraz udziału w polskiej transformacji, zwłaszcza w pierwszej dekadzie po 1989 r. Przedstawiciele tego pokolenia mają kilka cech wspólnych:

  • Wchodzili w dorosłe życie zawodowe po 1989 r. i aktywnie skorzystali z pojawiających się wówczas możliwości;
  • Odnieśli relatywny życiowy i osobisty sukces;
  • Doświadczyli „przyspieszonej konsumpcji” i raptownego podwyższenia jakości życia;
  • Współtworzyli firmy oraz instytucje tworzone w latach 90. XX w.; odegrali dużą rolę w rozwoju gospodarczym.

Pokolenia Wielkiej Zmiany nie określa wyłącznie demografia. Jego główny trzon to osoby urodzone w latach 1967–1977, których jest 5,8 mln, ale należą do niej również 50–60-latkowie. Istotniejszy od wieku jest jednak stan umysłu. Najważniejszym wspólnym doświadczeniem tej generacji było dotknięcie „świeżej” wolności, co powoduje, że pokolenie to jest szczególnie na nią czułe. Pod względem postaw i stylu życia cechuje je przez to olbrzymia różnorodność. To także pokolenie profesjonalistów nauczonych pracy w nowoczesnych warunkach, efektywnych i obytych w świecie. Pokolenie Wielkiej Zmiany ma dziś decydujący wpływ na rynek pracy i wzorce konsumpcji. Nie odgrywa jeszcze roli polityczno-publicznej, ale zaczyna o tym myśleć. To, kiedy sięgnie po władzę, jest tylko kwestią czasu. Urodzeni po 1968 r. będą w 2014 r. stanowić większość głosującego elektoratu. Można się spodziewać, że w aktywności publicznej będą realizować swoje marzenia i ideały, które ich ukształtowały jako pokolenie.

 

SUKCES

Definicja sukcesu jest dziś różnorodna. Pokolenie Wielkiej Zmiany nie uległo urokowi bezkrytycznego postrzegania sukcesu w stylu amerykańskim i zauroczenia takimi jego wymiarami jak pieniądze czy sława. Kryteria materialne sukcesu są obecnie dużo mniej ważne niż dwie dekady temu. Maleje też znaczenie zewnętrznych mierników sukcesu, rośnie – wewnętrznych. Sukces jest dla Generacji Wielkiej Zmiany przedmiotem pożądania i lekkiego wstydu, obiektem westchnień i odżegnywania się, motywatorem i demotywatorem zarazem. Jednocześnie jest dziś więcej sfer, w których można go odnieść.

 

SZCZĘŚCIE

Szczęście w Pokoleniu Wielkiej Zmiany, jak w każdym, jest silnie kształtowane przez otoczenie. Jednak przedstawiciele tej generacji są dość autonomiczni – szukają szczęścia na swój własny sposób. I są w przeważającej większości szczęśliwi, zadowoleni z życia i swoich osiągnięć. Ich poziom szczęścia na poziomie deklaracji określają: zdrowie, pieniądze, rodzina, praca i miłość. Czynniki niematerialne zaczynają mieć większe znaczenie niż czynniki materialne. Jednocześnie Generacja Wielkiej Zmiany czuje, że jest pokoleniem szczęściarzy, choć niekoniecznie szczęśliwym – że coś ze szczęścia je w życiu omija.

 



PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ

Gwałtowna eksplozja przedsiębiorczości nadała rys Pokoleniu Wielkiej Zmiany i wyniosła je na swojej fali. Generacja ta masowo wzięła sprawy w swoje ręce, nie tylko zakładając firmy, ale także aktywnie planując własne życie (przedsiębiorczość jako cecha charakteru). Jej zaangażowanie w biznes zmienia też stereotyp przedsiębiorczości – nadaje mu pozytywną treść. Inicjatywa, rzutkość, aktywność i niezależność dotyczą różnych zadań w życiu. Pokolenie Wielkiej Zmiany nie daje sobie jednak rady z przekazywaniem innym swojego „genu przedsiębiorczości”.

 



RYNEK

Generacja Wielkiej Zmiany miała okazję współtworzyć wolny rynek i przyglądać się jego ewolucji. To ważne doświadczenie. Uległa też zauroczeniu rynkiem i możliwościami konsumpcji. Rynek otworzył możliwości awansu zawodowego i materialnego. Obecnie jest traktowany bez takiej estymy jak wcześniej, jako część otoczenia, w rozszerzonym – także globalnym i elektronicznym – wymiarze. Dla Pokolenia Wielkiej Zmiany rynek jest jednym z fundamentów światopoglądu. W naszej postawie pojawiają się też takie trendy jak zachowania minimalistyczne, patriotyzm lokalnych rynków, poszukiwanie trwałości dóbr.

 



WIARA

Styl życia Pokolenia Wielkiej Zmiany jest siłą sprawczą laicyzacji w Polsce. Generacja ta kwestionuje też rolę Kościoła i religii jako instytucji. Zarazem na różne sposoby poszukuje sensu – bądź w różnych religiach i nurtach, bądź wokół siebie, w rodzinie i najbliższych. Sekularyzacja wartości prowadzi też do wzmacniania postaw optymizmu i wiary w siebie. Przejawem pojmowania „wiary” w życiu tej generacji jest głównie wiara w swoje możliwości.

 



PATRIOTYZM

Pokolenie Wielkiej Zmiany jest bardzo czułe na punkcie patriotyzmu i chce demonstrować miłość do ojczyzny; odczuwa też dumę z polskich osiągnięć. Odrzuca jednak patriotyzm martyrologiczny, „laurowy” i narzucony; poszukuje nowoczesnych form wyrażania patriotyzmu, np. poprzez odpowiedzialność, bycie dobrym obywatelem czy angażowanie się w aktywność lokalnych wspólnot. Patriotyzm jest traktowany dość intymnie, jako część sfery wolności własnej. Pokolenie Wielkiej Zmiany nie zdołało jednak wypracować nowoczesnej narracji patriotycznej, bazującej na polskich sukcesach ostatnich dwóch dekad.

 



STYL ŻYCIA

Styl życia Pokolenia Wielkiej Zmiany jest różnorodny, określają go raczej setki trendów i kontrtrendów niż megatrendy. Rodziny stały się „zdekonstruowane”, bardziej demokratyczne i partnerskie. Pęd do kariery i awansów (słabszy jednak niż dekadę temu) powoduje, że często rodzinę łączą słabe więzy. Pokolenie Wielkiej Zmiany wiele poświęca dla swoich dzieci, ale zarazem jest mocno nastawione na zaspokajanie własnych zachcianek, pod wieloma względami egoistyczne. Szczególnie wyróżnia je dbałość o siebie, aktywny tryb życia i ciągłe poszukiwanie swojego wyrazu.